De waarde van groene buurtinitiatieven

Groene buurtinitiatieven vergroten de sociale cohesie, daar is bijna iedereen het wel over eens. Maar in hoeverre weet men dat groene buurtinitiatieven ook bijdragen aan het vergroten van de stedelijke biodiversiteit, de gezondheid van stadsbewoners bevorderen, het lokale probleemoplossend vermogen stimuleren en educatie ondersteunen? Een groen buurtinitiatief is dus winst, niet alleen voor buurtbewoners maar ook voor ondernemers, ontwikkelaars en overheden.

Groene buurtinitiatieven – waar doen we het voor?
Het vraagt heel wat inzet om een groen buurtinitiatief van de grond krijgen. Een mooi voorbeeld daarvan is ’Tuin op de Pier’, een buurtinitiatief in het Lloydkwartier in Rotterdam-Delfshaven. Drie jaar geleden vatte een buurtbewoonster het plan op om van een bouwkavel iets moois te maken. Inmiddels is het initiatief uitgegroeid tot een honderdtal actieve buurtbewoners dat meedoet met dit project, in samenwerking met onder andere het IVN en de gemeente Rotterdam.

De gemeente was blij met het initiatief. Door de crisis lukte het niet om de bouwkavel te verkopen aan projectontwikkelaars en het onderhoud van het terrein bracht kosten met zich mee. Tegelijkertijd ligt het braakliggende terrein in een probleemwijk. ‘Tuin op de Pier’ blijkt voor zowel de gemeente als voor de bewoners een verbetering. Het buurtproject zorgt voor een groene oase in een verder versteende omgeving. In 2015 onderzochten studenten van de Erasmus Universiteit het buurtinitiatief ‘Tuin op de Pier’. Uit dit onderzoek komt naar voren dat dergelijke buurtprojecten de sociale cohesie versterken, negatieve milieu effecten verkleinen en bijdragen aan een stijging van de onroerend goed prijzen.

Tuin op de Pier. Kookwedstrijd Koken in het Groen, juni 2015. Foto Hans Hunefeld

Tuin op de Pier. Kookwedstrijd Koken in het Groen, juni 2015. Foto Hans Hunefeld.

 

 

 

 

 

 

 

De baten van buurtinitiatieven
Veel groene buurtprojecten starten op (tijdelijk) braakliggende bouwgronden. De vraag is of er in de toekomst, bij een aantrekkende markt, weer gebouwd gaat worden op deze terreinen. Of is het gerealiseerde groene buurtproject meer ‘waard’? Het besef groeit dat groen een cruciale bijdrage levert aan maatschappelijke thema’s zoals gezondheid en leefbaarheid in woonwijken. In 2012 is het Platform ‘Groen Dichterbij’, een project van het IVN, van start gegaan. Met dit landelijke platform ondersteunt en faciliteert IVN groene buurtprojecten, en brengt buurtbewoners, vrijwilligers én professionals samen. Vanuit dit platform zijn de baten die voortkomen uit een groen buurtproject onderzocht, met de volgende conclusies:

Sociale effecten: samen aan de slag in de buurt brengt bewoners dichterbij elkaar. Er is meer begrip onderling en gedeelde zorg voor de omgeving. Ook bieden groene buurtprojecten kansen voor kwetsbare groepen om weer mee te doen in de maatschappij.
Groene effecten: door de diversiteit aan planten neemt de biodiversiteit toe. Ook vormen buurtprojecten een mogelijkheid om effecten van klimaatverandering te beperken. Daarnaast zorgen groene buurtprojecten voor meer milieubewust gedrag en hebben ze een voorbeeldfunctie op het gebied van duurzaamheid.
Gezondheid: groen wordt niet voor niets in verband gebracht met gezondheid. Groen werkt ontspannend en stress verlagend, het verbetert de concentratie, vermindert depressies en angststoornissen en stimuleert tot beweging, waardoor de kans op onder andere overgewicht, diabetes en hart- en vaatziekten afneemt.[1] Kortom, groen is gezond.
Probleemoplossend – verstening: Een voorbeeld van een probleem zijn de ‘hitte-eilanden’ in Den Haag door verstening van de stad. Op deze locaties ligt de temperatuur soms wel 5 graden hoger dan in andere delen van de stad. Door groene buurtprojecten te starten in versteende delen van de stad ontstaat er niet alleen een aantrekkelijke groene leefomgeving voor buurtbewoners, maar wordt tegelijkertijd de vorming van hitte-eilanden tegen gegaan.

Waarde van groene buurtprojecten meetbaar maken
In haar werk maakt IVN gebruik van de tool MAEXchange, onderdeel van Kracht in NL. De MAEXchange is een instrument waarmee de maatschappelijke meerwaarde van initiatieven in beeld kan worden gebracht. Ook geeft het zicht op de effecten van initiatieven op het welzijn van mensen. Overheden kunnen met behulp van de MAEXchange inzicht krijgen in de lokale meerwaarde en impact van initiatieven, het geeft een afweegkader voor een investering en manieren om beleidsdoelen/MVO doelen te realiseren en om partners en gezamenlijk maatschappelijke oplossingen te realiseren.

Daarnaast maakt het Platform Groen Dichterbij gebruik van de TEEB-stad tool (The Economics of Ecosystems and Biodiversity). Deze tool is zowel voor initiatiefnemers als voor overheden zeer waardevol, omdat het inzicht geeft in wat een investering in groen uiteindelijk oplevert. Voor een blijvende investering in groen in gemeenten is het nodig om beter zicht te krijgen op de waarde van groen. TEEB-stad onderbouwt deze waarden.

Als gemeente aan de slag met buurtinitiatieven
Groen Dichterbij begon met het ondersteunen van groene buurtprojecten, maar ondersteunt inmiddels ook gemeenten in het omgaan met lokale initiatieven. Groen Dichterbij slaat daarmee een brug tussen buurtprojecten en beleidsmakers/bestuurders. Wilt u met buurtinitiatieven aan de slag als gemeente, of heeft u vragen over groene buurtinitiatieven, neem dan contact op met IVN.

Meer weten? Neem dan contact op met Bastiaan Verberne van het IVN, via b.verberne@ivn.nl.

[1] Naar onderzoek van Agnes van den Berg, hoogleraar Natuurbeleving.


Eén reactie op “De waarde van groene buurtinitiatieven

  1. heerlijk om dit te lezen, Natuur, je beste buur doet al 10 jaar aan vrijwillig natuurvriendelijk onderhoud van de randen van de sportparken Middenmeer/ Voorland in Amsterdam Oost en ondanks dat wij “maar” vrijwilligers zijn en geen professionele ecologen toch worden wij steeds serieuzer genomen m.b.t. groenonderhoud. Ook merken wij vaak dat door onze werkzaamheden meer en meer mensen betrokken raken door het groen en in de wijk ontstaan als vanzelf allerlei leuke initiatieven als Fruit4Sport en groenbeheerbakken door de hele wijk.
    Een van de kronen op ons natuurvriendelijk beheer is natuurlijk de Idylle die we samen met de Vlinderstichting hebben mogen aanleggen: de enige Idylle in Noord Holland ligt gewoon binnen de ring Amsterdam!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *