Amfibieën in straatkolken

Jaarlijks komen in Nederland enkele honderdduizenden tot meer dan een half miljoen amfibieën in straatkolken terecht. De dieren kunnen de kolken niet meer verlaten en belanden vervolgens dieper in het rioolsysteem om uiteindelijk te verhongeren of te verdrinken. Inmiddels zijn diverse gemeenten aan de slag gegaan om een oplossing te vinden voor dit probleem, in het kader van de zorgplicht die voortkomt uit de Flora- en faunawet.

Straatkolken
Straatkolken, in de volksmond vaak onterecht putten genoemd, zijn van essentieel belang voor het afvoeren van regenwater. Straatkolken zijn er in twee typen: de exemplaren met een platte deksel in een vlak weggedeelte, en de trottoirkolken met een hoekdeksel die speciaal ontworpen is voor het inbouwen in trottoirbanden. Vooral in de trottoirkolken blijken veel amfibieën te vallen. Dat gaat als volgt. De amfibieën volgen de stoeprand (waar ze niet tegenop kunnen klimmen) en vallen vervolgens in een straatkolk. Het probleem doet zich vooral voor in het voorjaar als amfibieën zich verplaatsen van de overwinteringsplaatsen naar de voortplantingswateren. Maar ook tijdens de terugreis naar de overwinteringsplaatsen verdwijnen amfibieën in de kolken, of bij het uitzwermen van jonge dieren. Vooral de algemene soorten worden in de kolken teruggevonden, zoals de gewone pad, bruine kikker en de kleine watersalamander. In sommige gemeenten worden echter ook zwaar beschermde soorten als de kamsalamander en de rugstreeppad teruggevonden.

Bruine kikker kruipt uit kolk via uitklimvoorziening. Foto F Reurink

Bruine kikker kruipt uit kolk via uitklimvoorziening. Foto F. Reurink.

Veel amfibieën in een straatkolk. Foto D. Willems

Veel amfibieën in een straatkolk. Foto D. Willems.

Trottoirkolk

Trottoirkolk.

 

 

 

 

 

 


Oplossingen

Er zijn diverse manieren om te voorkomen dat amfibieën in straatkolken terechtkomen of ervoor te zorgen dat ze eruit kunnen klimmen. Grofweg zijn er drie typen oplossingen:

  1. Afleiding;
  2. Preventief;
  3. Reddingsgerichte methode.

Met afleiding worden de amfibieën om een straatkolk heen geleid. Dat kan bijvoorbeeld met de ‘Wildlife Kerb’. Dat is een stoeprand met een inkeping aan de straatzijde, waardoor amfibieën een veilige ‘zijweg’ kunnen nemen langs de platte kolk. In het buitenland zijn goede resultaten gehaald met dit type product.

Preventieve oplossingen worden op een aantal plaatsen in Nederland toegepast maar zijn vaak een seizoensgerichte maatregel. Meestal wordt een rooster voor of op de straatkolk geplaatst om te voorkomen dat amfibieën in de kolk vallen. Een nadeel van dit systeem is dat bladeren en afval zich voor de straatkolk kunnen ophopen, waardoor de waterafvoer wordt gehinderd. Om die reden worden deze roosters na de voorjaarstrek meestal weer verwijderd. Amfibieën kunnen dan later in het seizoen alsnog in de straatkolken vallen.

De reddingsgerichte methode wordt op dit moment het meest toegepast. Bij deze methode wordt een uitklimvoorziening geplaatst in de straatkolk. Dat kunnen trapjes zijn of matten. De trapjes bestaan uit een geperforeerd strip metaal. Door de gaatjes hebben amfibieën genoeg houvast. De matten worden verticaal tegen de wand geplaatst. Ze zijn van kunststof met een open structuur en lijken op begroeiingsmatten. Uit onderzoek blijkt dat amfibieën geen probleem hebben met steile uitklimvoorzieningen, ze kunnen zelfs verticaal omhoog klimmen, mits ze houvast hebben. De genoemde uitklimvoorzieningen zitten de kolkenreinigingsdienst niet in de weg (een belangrijke randvoorwaarde). Trapjes en matten zijn verkrijgbaar bij een aantal leveranciers.

Toekomst
De hierboven genoemde oplossingen kunnen veel amfibieën redden. Het zou echter nog beter zijn als deze voorzieningen standaard ingebouwd worden in nieuwe straatkolken. De eerste stappen zijn hiervoor gezet maar het zal nog even duren voor dit echt op grote schaal gebeurt.

Op www.ravon.nl/straatkolken is het rapport ‘Voorkomen van amfibieën in straatkolken’ te downloaden met daarin een stappenplan hoe je het probleem kunt aanpakken. Dit rapport is verschenen na een landelijk onderzoek dat stichting RAVON uitvoerde in samenwerking met stichting RIONED. Meer informatie over leveranciers e.d. is te vinden op www.padden.nu > Oplossingen > Straatkolken. U kunt ook contact opnemen met Stichting RAVON via de onderstaande gegevens.

Rolf van Leeningen & Raymond Creemers
Stichting RAVON, r.leeningen@ravon of 024-7410603


Eén reactie op “Amfibieën in straatkolken

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *