Rubriek; Actieve natuurbescherming

Actieve natuurbescherming: Steeds meer actie door gemeentes en provincies

Door: Arnold van Kreveld (Bureau Ulucus) en Kees Bastmeijer (Legal Advice for Nature).

In de Wet natuurbescherming (Wnb) ligt een extra accent op actieve bescherming: het nemen van maatregelen om natuur te herstellen of ontwikkelen. Dit is noodzakelijk om de wettelijk vastgelegde natuurdoelen te kunnen halen. Daarnaast kan het de knel tussen natuurbescherming en economische belangen verminderen en bijdragen aan andere doelen (o.a. gezondheid, recreatie en klimaatadaptatie). In deze rubriek behandelen we daarom ieder kwartaal een of enkele voorbeelden.

Koplopers
In ons begin 2017 verschenen rapport ‘Meer natuur, minder knel’ worden enkele gemeentes genoemd met een flinke ambitie op het gebied van natuurherstel. Amsterdam bouwt consequent aan een groenere en rijkere stad. Apeldoorn herstelt het bekenstelsel als duurzaam leefgebied voor de bedreigde beekprik. Tilburg verkreeg een gebiedsontheffing voor toekomstige projecten in het kader van ruimtelijke ontwikkeling. En gemeente Zoeterwoude en de ondernemers van het bedrijventerrein Grote Polder namen een initiatief voor actieve bescherming zonder expliciete koppeling met de wetgeving: ‘Boeiend Bloeiend Bedrijventerrein’ met als concreet doel 20% meer exemplaren en soorten wilde bijen en zweefvliegen binnen 2-3 jaar.

Bij de provincies vielen ons o.a. Utrecht en Noord-Brabant op. Utrecht omschreef hoe internationaal en Europees beschermde soorten en Rode Lijst-soorten in een gunstige staat van instandhouding te willen brengen. Noord-Brabant lijkt de koppositie te pakken onder de provincies, met een breed en ambitieus beleid.

Nieuwe initiatieven
Sindsdien zitten gemeenten en provincies niet stil. Gemeente Amsterdam bouwde enthousiast door en nam deze zomer met algemene stemmen een motie aan die stelt dat bij bouw en renovatie vooraf moet worden onderzocht “of en hoe er structureel aandacht kan komen voor het realiseren van een ecologische opwaardering middels natuurinclusief bouwen, door dat als een voorwaarde op te nemen bij de planvorming over nieuwbouw, bij de renovatie van bestaande woningen en de (her)inrichting van de openbare ruimte.” Een motie die ons in veel gemeentes toepasbaar lijkt, en die voordelen biedt voor natuur en voor de leefbaarheid.

Vermeldingswaardig is verder dat Gemeente Smallingerland dit jaar ook belangrijke stappen zette met de realisatie van de in ons rapport beschreven Nieuwe Marke (De Peinder Mieden). Een Nieuwe Marke is een combinatie van zeer extensieve woningbouw (hooguit 5% van het areaal) met een flink terrein aan nieuwe natuur (minimaal 50 hectare). Deze nieuwe natuur wordt het gezamenlijke bezit van de bewoners. De gemeente stelde deze zomer unaniem een nieuw bestemmingsplan vast en er meldden zich voldoende kopers voor een huis om aan de slag te kunnen. Inmiddels is er op enkele andere plekken ook serieus interesse in een Nieuwe Marke. Ook dit voorbeeld lijkt ons op veel meer plekken uitvoerbaar en voldoet bovendien aan een maatschappelijke wens om te kunnen wonen in een eigen natuurgebied.

Provincie Noord-Brabant pakt voortvarend een coördinerende rol en motiveert gemeentes en bedrijven om bij te dragen aan natuurherstel in de provincie. Ook provincie Utrecht stimuleert middels natuurprijs de ‘Groene Kroon’. De veertig inzendingen laten een grote diversiteit van initiatieven en betrokken actoren zien, variërend van het realiseren van verbindingszones op gemeentelijk niveau en de vergroening van agrarische bedrijfsvoering tot de ontwikkeling van natuurvriendelijke schuttingen en het verrijken van de natuur op schoolpleinen. Andere provincies zaten evenmin stil. Provincie Noord-Holland schreef een prijsvraag uit (‘Bedrijvig Groen’), terwijl provincie Gelderland kwam met een subsidieregeling Burgerbetrokkenheid bij natuur, groen en landschap.

Natuur is leuk
Heel voorzichtig neigen wij richting de conclusie dat natuur niet meer zo breed wordt geassocieerd met ‘knel’, maar steeds meer met ‘aantrekkelijk’ en ‘leuk’. De genoemde en talloze andere initiatieven dragen daar in ieder geval fors aan bij en zullen op hun beurt anderen inspireren.

Vrijwel altijd is er bij de initiatieven sprake van één of enkele initiatiefnemers. Een gedeputeerde of wethouder met ambitie of een medewerker met enthousiasme, frisse ideeën en overtuigingskracht. Misschien heeft ook u de mogelijkheid een bijdrage te leveren. Door een schoolplein te vergroenen, het bermbeheer in uw gemeente te verbeteren, een Nieuwe Marke te realiseren of de populatie van een soort te herstellen. Graag horen wij hierover en melden het hier terug om anderen te motiveren.

Voor het delen van leuke initiatieven of vragen kunt u contact opnemen met  Arnold van Kreveld: a.kreveld@xs4all.nl

 

logos-ulucus-en-legal-advice-for-nature

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *