Rubriek; Actieve natuurbescherming

Actieve natuurbescherming; Een noodzakelijk goed

Door: Kees Bastmeijer (Legal Advice for Nature) en Arnold van Kreveld (Bureau Ulucus)

In de Wet natuurbescherming (Wnb) ligt een extra accent op actieve bescherming: het nemen van maatregelen om natuur te herstellen of ontwikkelen. Actieve natuurbescherming is noodzakelijk om de wettelijk vastgelegde natuurdoelen te kunnen halen. Daarnaast kan het de knel tussen natuurbescherming en economische belangen verminderen en bijdragen aan andere doelen (o.a. gezondheid, recreatie en klimaatadaptatie). In deze rubriek behandelen we daarom ieder kwartaal een of enkele voorbeelden.

Het rapport is uit
Het rapport ‘Meer natuur, minder knel’ onderbouwt het belang van, en de kansen voor, actieve bescherming. Het is geschreven door Legal Advice for Nature en Bureau Ulucus in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en werd op 25 januari jl. door staatssecretaris Martijn van Dam overhandigd aan Jan Jacob van Dijk van het Interprovinciaal Overleg van en voor provincies.

Overhandiging van het rapport ‘Meer natuur, minder knel’ door staatssecretaris Martijn van Dam aan Jan Jacob van Dijk van het Interprovinciaal Overleg van en voor provincies.

Actieve bescherming is wettelijk verankerd
De Wnb kent, anders dan veel andere Nederlandse wetten, een artikel waarin expliciet de doelen zijn verwoord (artikel 1.10):

  1. het beschermen en ontwikkelen van de natuur, … en het behouden en herstellen van de biologische diversiteit;
  2. het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de natuur ter vervulling van maatschappelijke functies, en

De vet gedrukte teksten maken duidelijk  dat ‘herstellen’ en ‘ontwikkelen’ (= actieve bescherming) een stevige wettelijke verankering hebben in de Wnb. Met name de biodiversiteitsdoelstelling heeft vervolgens een belangrijke uitwerking gekregen in artikel 1.12. Dit artikel legt doelen van de Vogelrichtlijn, de Habitatrichtlijn en natuurbeschermingsverdragen vast in de Wnb en bepaalt dat de provincies verantwoordelijk zijn voor het realiseren van die doelen.

Actieve bescherming via bekende instrumenten
Om beter recht te doen aan de doelen van de Wnb kunnen in bekende (passieve) instrumenten ook actieve maatregelen worden opgenomen. Bij het opstellen van gedragscodes, ontheffingen,  vergunningen en ecologische werkprotocollen zou standaard moeten worden bekeken of actieve (herstel- en ontwikkel-) maatregelen mogelijk en wenselijk zijn. In de praktijk gebeurt dit slechts bij hoge uitzondering en meestal met weinig ambitie.

Verschillende gedragscodes – zoals die van TenneT TSO en Neprom – bevatten voorbeelden van actieve bescherming. Een prima voorbeeld is ook de Gedragscode Zoetermeer die bescherming biedt aan Rode lijstsoorten, ook wanneer die geen specifieke beschermde status hebben: “Het gaat hier om soorten … waar de gemeente Zoetermeer in het kader van bestendig beheer en onderhoud een belangrijke bijdrage kan leveren voor een goede staat van instandhouding van deze soorten.”

Verdere mogelijkheden
Actieve beschermingsmaatregelen kunnen soms verrassend eenvoudig en voordelig worden opgenomen in ecologische werkprotocollen en gedragscodes. Denk aan het flauwer afwerken van oevers, het laten staan van oude en dode bomen, het graven van een poel en bloemen- en insectenvriendelijk (= vaak extensiever en voordeliger) beheer. Veel kan worden bereikt als opdrachtgevers en hun ecologische deskundige in een vroeg stadium om tafel gaan en de mogelijkheden doorspreken. Bijkomend voordeel is dat ze daarmee aan het bevoegd gezag, omwonenden en andere belanghebbenden laten zien een stapje extra te willen zetten. Dat resulteert vaak in minder strijd en juridisering. In de soortenstandaarden van RVO staan vaak actieve maatregelen genoemd (bijv. in de paragraaf ‘verbeteren habitat in bestaand leefgebied’). Ook provinciale natuurvisies bieden soms prima aanknopingspunten voor actieve bescherming. Hoe beter en concreter deze natuurvisie is – en dat verschilt wel flink tussen de provincies – hoe beter andere partijen kunnen bijdragen aan de verantwoordelijkheid van de provincies: het bereiken van de Wnb-doelen.

logos-ulucus-en-legal-advice-for-nature

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *